Owady Zapylające

zapylanie.pl

Trzmiele

Trzmiele 

trzmieleTrzmiel to po pszczole miodnej najważniejszy owad zapylający. W Polsce występuję prawie 30 gatunków tych pożytecznych owadów.

Wszystkie gatunki trzmieli występujące w Polsce są owadami społecznymi, tworzą rodziny mające kilkaset lub nawet więcej osobników.

Wielkość trzmielej rodziny uzależniona jest od gatunku, jakości matki, warunków pogody oraz zasobów pokarmowych.

Średnio trzmiele występujące w naszym kraju tworzą w okresie swojego największego rozwoju rodziny liczące 150-300 osobników, choć zdarzają się i takie liczące więcej niż 500 osobników, ale też i takie liczące tylko 40.

Trzmiele budują gniazda w bardzo różnych miejscach, w zależności od gatunku.

Niektóre gniazdują w ziemi np. w opuszczonych norkach mysich, inne na powierzchni w stertach kamieni, gałęzi lub też w dziuplach drzew.

Królowe - samice trzmieli zimują pojedynczo w ziemi, w ściółce lub pod mchem. Bardzo duże znaczenie dla trzmieli mają różnego rodzaju zadrzewienia, nieużytki, sterty kamieni czy gałęzi.

Wczesną wiosną samice na obrzeżach lasów i pól szukają pierwszych kwitnących roślin i miejsc do założenia gniazda.

Najczęściej zakładają gniazda na obrzeżach lasów i zadrzewień śródpolnych, w zakrzaczeniach, pod miedzami i drogami polnymi. Znacznie rzadziej, chociaż też są spotykane na otwartych polach uprawnych.

 

Biologia rodziny trzmielej

Trzmiele charakteryzują się rocznym cyklem życiowym. Zimę, w stanie hibernacji przeżywają tylko zapłodnione królowe ? matki trzmiele. Wczesną wiosną, gdy pojawią się pierwsze kwiaty, opuszczają one swoje zimowe kryjówki i szukają miejsca na gniazdo. Termin pojawienia się trzmieli uzależniony jest oczywiście od pogody, pory zakwitania wierzb, pierwszych kwiatów ? przede wszystkim podbiału, oraz od gatunku trzmiela.

Najwcześniej widoczny jest trzmiel ziemny, trzmiel gajowy, trzmiel paskowany, trzmiel leśny. Nieco później pojawia się trzmiel rudy i trzmiel ogrodowy. Na końcu zaś trzmiel kamiennik i trzmiel rudonogi.

trzmiele zapylanie

Samice trzmieli po kilkudniowym intensywnym odżywianiu się pyłkiem i nektarem zaczynają szukać odpowiedniego miejsca za założenie gniazda. Gdy je znajdzie z gruczołów położonych na odwłoku zaczyna wydzielać wosk mający postać cienkich płytek. Z tego wosku buduje na dnie gniazda pierwszą komórkę wyglądającą jak płytka czarka.

To właśnie w niej samica trzmiela umieszcza grudkę pyłku i składa od 8 do 14 jaj. Następnie komórka ta zostaje zasklepiona. W tym samym czasie samica trzmiela buduje, także z wosku, tuż przy wejściu do gniazda inną komórkę, która będzie służyła do magazynowania zapasów nektaru i pyłku. Wosk trzmieli jest miękki, nieprzezroczysty, koloru od żółtobrunatnego do ciemnobrązowego.

Ze względu na to, że larwy trzmieli są bardzo wrażliwe na chłód, matka pierwszy czerw ogrzewa swoim własnym ciałem. Zdolna jest w tym czasie do utrzymania stałej temperatury ciała na poziomie nawet 31-38 stopni C.

Dzięki temu jest w stanie ogrzać rozwijające się larwy trzmiele do temperatury nawet 25?C przy temperaturze zewnętrznej tylko 5?C. Rozwój larw trwa około 20 dni. Po pojawieniu się w gnieździe pierwszych robotnic, które już po jednym ? dwóch dniach wylatują po pokarm, matka zajmuje się już tylko składaniem jaj i pracą w gnieździe. Wtedy też gniazdo trzmiele oraz liczba robotnic powiększa się bardzo szybko.

Pierwsze młode matki trzmiele wylęgają się już w połowie lata. Równocześnie z nimi lub nawet nieco wcześniej z gniazda wylatują trzmiele samce. Samce w przeciwieństwie od samców pszczoły miodnej potrafią same zdobywać dla siebie pokarm, odwiedzając kwiaty i żywiąc się nektarem.

Dzięki temu mogą żyć same poza gniazdem a także przyczyniają się do zapylania roślin. Zapłodnione młode samice trzmieli nie wracają już do gniazda macierzystego.

Szukają w ziemi, pod mchem lub w wypróchniałych drzewach dogodnego miejsca na przezimowanie. Każdy gatunek trzmieli ma określony typ miejsca zimowania i tak na przykład trzmiel ziemny buduje komory hibernacyjne pod powierzchnią ziemi a z kolei trzmiel paskowany w spróchniałym drewnie. Obecnie trzmiele wykorzystywane są przede wszystkim jako zapylacze upraw znajdujących się pod osłonami.

 

Trzmiele jako zapylacze

trzmiele zapylanie

W przeciwieństwie do pszczół bardzo dobrze znoszą zamknięte pomieszczenia. Trzmiele mają także dłuższy języczek niż pszczoły, mogą wiec odwiedzać kwiaty o długiej rurce korony, które ze względu na to są niedostępne dla pszczół.

Nie występuje u nich system komunikacji co jest zaletą w zapylaniu upraw szklarniowych. Robotnice nie przekazują sobie informacji o położeniu obfitego pokarmu i dlatego nawet gdy pojedyncze osobniki znajdą kwitnące kwiaty poza szklarnią nie informują o tym pozostałych.

Trzmiele są bardziej odporne od pszczół na warunki atmosferyczne dlatego też mogą latać w czasie chłodów a także nawet niewielkiego deszczu.

Więcej na temat trzmieli znajdziesz na stronie: trzmiele.pl